Çatalhöyük


 Çatalhöyük, insanların avcılık ve toplayıcılığa dayalı göçebe bir yaşamdan yerleşik hayata ve tarım toplumuna geçtiği Neolitik Dönem yerleşmelerinin başında gelmektedir. İç Anadolu’daki Konya Ovası’nda, Konya’nın 52 km güneydoğusunda, Çumra İlçesi’nin 12 km kuzeyinde Küçükköy sınırlarında yer almaktadır. Güneyden ve doğudan yaklaşık 40 km uzaklıktaki Karadağ, Karacadağ ve Hasan Dağı ile çevrelenmektedir. Çatalhöyük, günümüzde ancak geçmişteki nehir hattının her iki yanındaki ağaç dizisiyle takip edilen Doğu ve Batı Höyüğün arasından akmış olduğu anlaşılan Çarşamba Çayı’nın birikinti konisi üzerinde kurulmuştur.

“Çatalhöyük” isminin komşu ilçe Çumra’dan gelen yolun burada birkaç kola ayrılmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Çatalhöyük aslında iki ayrı tepeden oluşmaktadır. Bunlar; M.Ö. 7400’lere tarihlenen Neolitik Dönem’den kalma Doğu Höyük ve M.Ö. 6000’lere tarihlenen Kalkolitik Dönem’den kalma Batı Höyük’tür. Höyük (toprak yığını, tepecik), farklı yükseltili iki tepesinin çatal şeklinde olmasından dolayı “Çatalhöyük” olarak adlandırılmıştır.Çatalhöyük’teki yerleşim günümüzden yaklaşık 9400 yıl önce Neolitik Dönem’de başlamış olmakla birlikte alandaki yerleşim Kalkolitik Dönem’e kadar yaklaşık 2000 yıl boyunca devam etmiştir. Daha önce de bahsettiğim gibi Çatalhöyük yerleşimi Doğu ve Batı Çatalhöyük olmak üzere iki höyükten oluşmaktadır. 21 metre yüksekliğinde 18 Neolitik yerleşim tabakasından ve üç tepeden oluşan Doğu Çatalhöyük yerleşimin merkezi konumundadır. 13,5 hektarlık alanı kapsamaktadır ve M.Ö. 7200-6400 arasındaki Neolitik Dönem ve ardından Geç Bronz Çağı, Roma, Bizans ve Erken Selçuklu kalıntılarından oluşmaktadır. Batı Çatalhöyük ise 8.5 hektarlık alanı kapsamaktadır. Hafifçe eğimli bir arazi üzerinde 2 metresi bugünkü ova seviyesinin altında olmak üzere yaklaşık 8 metre yüksekliğinde Kalkolitik Döneme ait kültürel özellikler göstermektedir. Burada da Roma ve Bizans dönemlerine ait buluntulara rastlanmıştır.

Çatalhöyük’te 8000 civarında insanın yaşadığı bilinmekteydi. Şehrin nüfusunu bir arada tutan merkezi bir sistemin ya da yönetimin varlığı bilinmemektedir. Şehri sınırlayan ve koruyan sur duvarları niteliğinde herhangi bir buluntuya rastlanmamıştır. Aileler kerpiçten yapılmış evlerde yaşamaktaydı. Bir evdeki yaşam süresi bittikten sonra (yaklaşık 80 yıl), bu evi toprakla doldurup üzerine bir yenisini inşa etmişlerdir. Bu uygulama evlerin alt kısımlarının korunarak bugüne ulaşmasını sağlamıştır. Bina yapımında kerpiç, ağaç ve kamış malzemesi kullanılmıştır. Bir oda ve bir depodan oluşan evlerin temel derinlikleri azdır. Duvarlar arasında ağaç dikmeler vardır. Bu dikmeler üzerine gelen krişler düz tavanı taşımaktadır. Evler birbirine çok yakın inşa edilmiş ve her evin kendi dört duvarı bulunmaktaydı. Evlerin zemin katında giriş açıklığı yoktu ve evler arasında ara sokaklar veya yollar bulunmamaktaydı. Ancak zaman zaman büyük avlulara yer verilmekteydi. Evlerin girişleri çatılarından düzenlenen bir açıklıktan taşınabilir ahşap merdivenle aşağıya inilerek yapılıyordu. İnsanlar merdivenler yardımıyla farklı yüksekliklerdeki çatılar üzerinden karşıya geçiyordu.Günlük hayat büyük olasılıkla hem çatıların üzerinde hem de kötü ışık ve havalandırma koşullarına rağmen evlerin içinde geçiyordu. Her evde yükseltilmiş toprak platformlar bulunuyordu. Bunlar masa, divan ya da yatak olarak kullanılmış olabileceği gibi ölülerde buralara gömülebiliyordu. Odaların içinde dörtgen ocaklar, duvarların ön kısımlarında taban döşemesinden yüksekliği 10-30 cm arasında değişen sekiler (toprak üstündeki yükseklik) ve duvar içinde dörtgen nişler bulunmaktadır. Kutsal odalar diğer odalara nazaran daha büyüktür. Bu evlerde duvar resimleri, orjinal boğa başı, koç başı ve geyik başları duvarlara işlenmiştir. Bunların yanında kabartma şeklinde insan ve hayvan figürleri de görülmekteydi.

Çatalhöyük evlerinde iç mekanlarda karşımıza çıkan resim ve bezemelerde Çatalhöyük insanı kendi yaşantısından kesitler vererek sosyal yaşantısına ve inancına ilişkin bilgileri duvarlara işlemişlerdir. Duvarlar sıvalıdır ve sıva üzeri beyaza boyandıktan sonra sarı, kırmızı ve siyah tonlarda resimler yapılmıştır. Bu resimler arasında geometrik motifler, el izleri, insan ve hayvan figürleri (akbaba, leopar, yaban geyiği), avın iyi geçmesi için yapılmış av ve dans sahneleriyle doğal çevreyi yansıtan resimler bulunmaktadır.

Çatalhöyük’te pek çok el sanatı ürünü ve alet üretilmiş olup bu objelerin büyük bir kısmı çok iyi bir şekilde korunmuş olarak ortaya çıkarılmıştır. Evlere ait objeler içinde küçük figürler, çömlekler, obsidyen objeler, sepetler, kilden yapılmış toplar, boncuklar, kemik aletler ve kemik iğneler bulunmuştur. Ayrıca pişmiş topraktan ve taştan yapılan doğumu, bereketi, bolluğu simgeleyen şişman, iri göğüslü, iri kalçalı yanlarında bulunan iki panterin arasında doğum yapar şeklinde betimlenen “Ana Tanrıça” heykelcikleri Çatalhöyük’ün en önemli buluntuları arasında yer almıştır.


Sizin Tepkiniz Nedir?

Üzgün Üzgün
1
Üzgün
Sevmedim Sevmedim
0
Sevmedim
Şaşkın Şaşkın
1
Şaşkın
Korkunç Korkunç
0
Korkunç
Kızgın Kızgın
2
Kızgın
Mutlu Mutlu
1
Mutlu
Sevdim Sevdim
1
Sevdim
Komik Komik
2
Komik
sezen sevinç
Geleneksel el sanatları, Resim öğretmeni. Küratör Yazar/Editör Çanakkale'de yaşıyor. Tarihi Yalı Hanı müdavimlerinden. Uluslararası düzeyde sanat festivalleri, çalıştay, disiplinlerarası sergiler ve etkinlikler düzenliyor. Sanat Kahvesi Dergisinin kurucu ve yöneticisi Artida Kültür Sanat Derneği Başkanı Çanakkale Kent Konseyi Mahalle Meclis Yönetim Kurulu Üyesi

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bir format seçin
Kişisel Test
Kişiliğe dair bir şey ortaya çıkarmayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Liste
Klasik İnternet Listeleri
Geri Sayım Listesi
Klasik İnternet Geri Sayım Listeleri
Açık Liste
Kendi öğenizi gönderin ve en iyi sunum için oy verin
Oylanabilir Liste
En iyi liste öğesine karar vermek için yukarı veya aşağı basın
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Video
Youtube and Vimeo Embeds
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF
GIF
GIF Formatı